LEVHALARIN OLUŞUMU

Çekirdek, manto ve yerkabuğu katmanlarına ayrılan dünyanın en dış katmanı olan yerkabuğu bir bütün parça olarak yerin etrafını sarmıyor. Yer kabuğu yerin iç kısmından gelen kuvvetler tarafından parçalanmış bir şekildedir.

Yerin iç kısmındaki manto, hareketli yarı eriyik yarı akışkan mağma ile oluşmuş ve bu mağma üzerindeki yerkabuğunu bir gemi gibi sallamaktadır. Bu sarsıntılar yerkabuğunun bazı yerlerinde tahribata yol açmış ve kabukta çatlaklar oluşturmuştur. Bu sayede yerin iç kısmından gelen enerji de dışarıya çıkma fırsatı bulmuş ve dünyanın devamı gerçekleşmiştir. İşte burada anlatıldığı gibi yerkabuğu parçalara bölünmüştür ve bunlara levha ismi verilmiştir.

Bu levhalar aslında çok sayıda olup büyük levhalar daha fazla önem arzettiği için konu edilmiştir.

Levhalar oluşumları bakımından iki türe ayrılmaktadır. Bunlardan biri kıtaların altında kalınlığı fazla olan kıtasal levha (kıtasal kabuk)’dır. Diğeri ise daha çok okyanus altlarında kalınlığı artan kıtasal kabuktan daha ağır olan okyanusal levha (okyanusal kabuk)’dır.

LEVHA HAREKETLERİ

Yerkabuğunu oluşturan levhalar üzerlerinde yüzdükleri mağmanın etkisiyle hareket etmektedir. Bu hareket insanların hissedemeyeceği kadar yavaş olduğu için sadece büyük ve ani hareketler oluştuğunda bunun farkına varmaktayız. Levha hareketlerine yerkabuğu hareketleri ya da tektonik hareketler de denilmektedir. Levhaların hareketleri sonucu yeryüzünde değişiklikler meydana gelir. Yeryüzünde değişiklikler oluşturan bu kuvvete iç kuvvetler adı verilir.

Levhaların hareket etmesi olayına kıtaların kayması teorisi ismi verilir. Yani yer yüzünde oluşan bazı yeryüzü şekilleri ve bazı olaylar kıtaların kayması teorisi ile açıklanmaktadır. Günümüzde bu teori geliştirilerek Levha Hareketleri Teorisi ismini almıştır. Bu teoriye göre günümüzden 465 milyon yıl önde bir arada bulunan kıtalar zamanla birbirinden ayrılmış ve günümüze kadar birçok büyüklü küçüklü levhalardan oluşmuştur. Bu oluşum günümüzde de devam etmekte ve kıtalar yer değiştirmektedir.

Levhalar kıtalar ve denizler altında devam ederek biryerlerde birbirleriyle sınır oluştururlar. Bu sınır hatlarında bazen çarpışırlar bazen ayrılırlar bazende yan yana geçerler. Levhaların birbirlerinden uzaklaşmaları sonucu yerin iç kısmındaki mağma oluşan boşluktan yukarı çıkarak okyanus ortası sırtlarını oluşturur.

Atlas Okyanusunun tabanında kuzey güney yönünde uzanan “S” biçimindeki okyanus sırtları bu şekilde oluşmuştur.

İki okyanusal levhanın çarpışması sonucu derin okyanus çukurları ile volkanik ada yayları oluşur. Japonya irili ufaklı bir çok volkanik ada yayı üzerine kurulmuş olan bir ülkedir. Mariana çukuru okyanus çukurlarından biridir.

İki kıtasal levhanın yada okyanusal levha ile kıtasal levhanın çarpışması sonucunda levhalardan birinde kıvrılma ya da kırılmalar meydana gelerek sıradağlar oluşur.

VOLKANLARIN DAĞILIŞI

Yukarıdaki haritada volkanların dağılışı gösterilmektedir.

Yukarıdaki haritada volkanların dağılışı ile levha sınırlarının dağılışı gösterilmektedir.

DEPREMLERİN DAĞILIŞI

SICAK SU KAYNAKLARININ DAĞILIŞI

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir